Het managen van procesveiligheid (PSM in het Engels; in Nederland vanuit Seveso vaak ook aangeduid met de term VBS) is voor bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen volgens mij een van de belangrijkste onderwerpen om op orde te hebben.  Waarom? Als jouw organisatie de aanwezige ‘process hazards’ onvoldoende beheerst, kunnen dit de consequenties zijn:

• Persoonlijk letsel van medewerkers of zelfs derden bij een grote calamiteit
• Veel lekkages die leiden tot stilstand en onnodige kosten om spoed-reparaties uit te voeren;
• Een groot incident (brand, gasontsnapping, explosie) waar externe hulp voor nodig is met negatieve media-aandacht en mogelijk een of meerdere slachtoffers;
• Grote milieuschade (aan het oppervlaktewater) door onbedoelde spills tot buiten de terreingrens;
• Onveilige installaties doordat (technische) wijzigingen vooraf onvoldoende beoordeeld worden;
• Aansprakelijkheidsrisico’s door onvoldoende bescherming van (blootstellingsgevaren van) werknemers;
• Overtredingen en gedoe bij externe (Seveso, ISO, Wabo) inspecties en controles, tot aan het verlies van certificaten of beperkingen in je License-to-Operate.

Allemaal verliezen die je niet wilt. Grip houden op je procesgevaren is dus essentieel om risico’s voor mens en milieu beperkt te houden en je onderneming succesvol te laten zijn. Daarbij gaat het om :
– veilig ontwerpen
– in een veilige staat houden door passend onderhoud
– veilig opereren
Gestructureerde aandacht voor procesveiligheid in Nederland neemt gelukkig met de jaren toe. Seveso-regelgeving (en goede inspecties) heeft bedrijven aangezet om de aanwezige majeure risico’s aantoonbaar te beheersen. Best practices vanuit met name Amerika (OSHA, CCPS) helpen hier ook bij. En binnen Europa ontstaan nu ook best practices voor het organiseren van procesveiligheid (EPSC).

Krachtig PSM leiderschap vormt voor mij de basis. In mijn carrière heb ik bij verschillende organisaties mogen ervaren wat goed werkt en wat minder effectief is. Voor mij is krachtig PSM leiderschap te herkennen aan de volgende zaken. Hoe scoort jouw organisatie op deze punten?

1. Een duidelijk (specifiek) PSM-beleid dat de belangrijkste procesgevaren in het bedrijf expliciet beschrijft (incl. de grootste ongevalsscenario’s) waar de organisatie op voorbereid moet zijn. In werkoverleggen moet dit regelmatig worden besproken met actuele voorbeelden.
2. Management-controlerondes focussen niet alleen op een veilige uitvoering van taken op de werkplekken en het volgen van regels en voorschriften voor uitvoerenden, maar ook op belangrijke PSM-elementen zoals LOTO, drains, ATEX, alarmen en modicaties.
3. Managers doen actief mee aan incidentonderzoeken en interne PSM audits, en dagen interne auditors uit om kritisch te kijken waar PSM-systemen verbeterd kunnen worden. Ook worden voldoende resources en middelen beschikbaar gesteld om correctieve en verbeteracties te kunnen implementeren.
4. Op managementniveau worden effectieve PSM KPI’s maandelijks gerapporteerd en besproken, op basis waarvan bijsturing plaats vindt. KPI Dashboards worden niet gemaakt voor externe stakeholders maar bevatten dynamische meetpunten die mee-evolueren met de organisatie.
5. De jaarlijkse Management Review is geen verplicht nummer maar wordt echt gebruikt om kritisch de (PSM)prestaties van het afgelopen jaar te reviewen en gezamenlijk vast te stellen waar bijsturing nodig is.